Wat speelt er op de woningmarkt van Leeuwarden

Net als in groot deel van Nederland is in Leeuwarden sprake van woningnood; de vraag naar woningen is veel groter dan het aanbod. Het Haagse beleid van liberalisering heeft de woningmarkt geen goed gedaan. Beleggers hebben veel goedkope koopwoningen opgekocht: tussen 2018 en 2020 werd maar liefst 20-25% van de woningen gekocht door huisjesmelkers om direct weer te verhuren. Vooral voor starters, mensen met een kleine portemonnee en senioren is het daardoor vrijwel onmogelijk om een passende en betaalbare woning te vinden.

Voorlopig blijft in Leeuwarden sprake van een stevige vraag naar nieuwe woningen, vooral door een toename van het aantal een- en tweepersoonshuishoudens. De laatste Provinciale bevolkingsprognose gaat uit van een groei van 6770 huishoudens tussen 2020 en 2050. Daarnaast worden de komende jaren veel verouderde woningen worden gerenoveerd, verduurzaamd of vervangen.

In een aantal wijken in Leeuwarden staat de leefbaarheid onder druk. Door de concentratie van veel dezelfde woontypes op één plek, zijn er veel tijdelijke bewoners en bewoners met een zorgvraag. Dit speelt in wijken als de Vlietzone, maar ook in Bilgaard en Heechterp-Schieringen. Vaak gaat het om studenten, jongvolwassenen of mensen met een zorgbehoefte die niet heel lang op dezelfde plek wonen en daarom minder binding hebben met de wijk dan mensen die er al heel lang wonen. GroenLinks wil dat de sociale samenhang toeneemt en dat het vanzelfsprekender wordt dat mensen naar elkaar omkijken.

Wonen in de dorpen rondom Leeuwarden is anders dan in de stadswijken. De bevolkingsopbouw is vaak evenwichtiger. Ook is de gemeenschapszin groter en is men eerder bereid om voor elkaar te zorgen of vrijwilligerswerk te doen in het dorp. In een aantal kleinere dorpen is sprake van bevolkingskrimp. Hier staan de voorzieningen onder druk en zoals het bereikbaar zijn met het openbaar vervoer. We zorgen ervoor dat de leefbaarheid in de dorpen op peil blijft en dat jongeren en ouderen zoveel mogelijk in het eigen dorp kunnen blijven wonen.

Betaalbaar wonen

Voor GroenLinks is wonen een grondrecht en geen verdienmodel voor beleggers. Iedereen verdient een betaalbare woning op de plek waar hij of zij zich thuis voelt. Daarom maakt GroenLinks zich sterk voor voldoende betaalbare woningen en leefbare wijken en dorpen. Het oplossen van de woningnood is voor GroenLinks niet alleen een kwestie van bouwen, bouwen, bouwen. Het is ook een verdelingsvraagstuk. Om de woonproblemen op te lossen moeten het Rijk en de gemeente daarom veel meer regie gaan voeren. Bestaande woonruimte en leegstaande gebouwen worden wat ons betreft beter benut.

Vijf speerpunten op het gebied van betaalbaar wonen voor 2022-2026

  • Je moet kunnen wonen waar je jezelf thuis voelt, ongeacht je inkomen. Dit betekent dat er ook voldoende sociale huurwoningen beschikbaar moeten blijven in (gewilde) stadswijken en in de dorpen. Wat GroenLinks betreft komt hier een verbod op de verkoop van sociale huurwoningen.
  • Om het draagvlak voor studenten in de stad te behouden, is het belangrijk dat we op een goede manier omgaan met studentenhuisvesting. Er moeten meer betaalbare en kwalitatief goede studentenwoningen worden gebouwd, zodat studenten niet hoeven te kiezen voor 9 m2 in een opgesplitste woning. Bij de kennisinstellingen en in de omgeving van de Tesselschadestraat worden nieuwe mogelijkheden voor studentenhuisvesting gecreëerd. Ook woningbouwcorporaties gaan nieuw aanbod voor studenten realiseren.
  • GroenLinks wil dat het aandeel betaalbare huurwoningen toeneemt. Bij nieuwbouwprojecten wordt ten minste 35% sociale huur gerealiseerd.            
  • Starters moeten meer kansen krijgen op de woningmarkt. In de wijken rondom het centrum gaat een zelfbewoningsplicht gelden. Dit betekent dat je alleen een woning mag kopen, als je er ook zelf in gaat wonen. Daarmee voorkomen we dat beleggers alle goedkope woningen opkopen, om ze vervolgens voor hoge prijzen te verhuren.
  • We willen meer betaalbare en kwalitatief goede appartementen bouwen (onder andere binnenstad, omgeving Spoordok, Tesselschadestraat en Middelsee/ de Werp). Dit is nodig omdat het aantal één- en tweepersoonshuishoudens in onze gemeente de komende jaren toeneemt.

Leefbare wijken en dorpen

Voor de leefbaarheid in wijken en dorpen is het belangrijk dat de balans behouden blijft tussen inwoners die lang in de wijk blijven wonen en inwoners die kwetsbaar zijn en soms snel vertrekken. Om een stapeling van problemen zoals in de Vlietzone te voorkomen, wil GroenLinks dat er wordt geïnvesteerd in de leefbaarheid van wijken en dat veel sterker wordt gestuurd op het aanbod particuliere verhuur. Omdat wijken en dorpen verschillen qua bevolkingssamenstelling en inkomensniveau kijken we wat er per wijk of dorp nodig is.

Onder invloed van de coronapandemie hebben we ondervonden hoe belangrijk het is dat mensen elkaar kunnen ontmoeten. Dorpshuizen en wijkgebouwen zijn daar zeer geschikt voor. Daarnaast worden op een aantal plekken buurt- en dorpskamers gerealiseerd als laagdrempelige ontmoetingsplek voor inwoners, vrijwilligersorganisaties en zorgprofessionals.

Vijf speerpunten op het gebied van leefbare wijken en dorpen voor 2022-2026

  • We vinden het belangrijk dat de balans en de leefbaarheid in de wijken behouden blijft. In de bestaande woonwijken wordt het wonen op kamers (onzelfstandige woonruimte) daarom strikt gereguleerd. In verschillende wijken rondom het centrum is het maximumaantal studentenwoningen bereikt. Hier is het niet toegestaan om woningen te splitsen (Vlietzone, Oranjewijk, Achter de Hoven, Huizum-West).
  • GroenLinks wil een verhuurdersvergunning invoeren voor de particuliere verhuur. Daarmee ontstaan er meer mogelijkheden om huisjesmelkers aan te pakken die discrimineren of regels aan hun laars lappen. Ook onderzoeken we de mogelijkheden om de verhuurdersvergunning alleen af te geven als verhuurders zich houden aan het puntenstelsel voor huurprijzen. 
  • Het bestaande aanbod sociale huurwoningen in de dorpen willen we behouden (en vernieuwen). In grotere dorpen moet de voorraad sociale verhuur worden uitgebreid.
  • GroenLinks vindt het belangrijk dat er in elke wijk en elk dorp ontmoetingsplekken zijn zoals dorpshuizen, buurttuinen of buurtkamers.
  • GroenLinks wil langjarig investeren in het gebied Leeuwarden-Oost. Hiervoor is het belangrijk dat de gemeente langjarig partnerschap aangaat met organisaties en bewoners. In het gebied zetten we in op een radicale aanpak van armoede en schulden, het verduurzamen van woningen en het verbeteren van de openbare ruimte. Daarbij is het belangrijk dat het inwonersperspectief steeds centraal staat.