Voorzitter,

Wij kijken terug op een pittige verkiezingscampagne, met voor GroenLinks een feestelijke uitslag en nu moeten we aan de slag!

Met onze slogan ‘Anders denken, anders doen’ hebben we aangegeven wat wij voor ogen hebben op diverse thema’s. Verandering en GroenLinks lijken daarbij onlosmakelijk verbonden. Vandaag kreeg ik echter een appje met daarin een mooie tekst die begon met de regels “Een van de constanten in het leven is verandering. Of we er klaar voor zijn of niet, ze gebeuren. We groeien. We worden ouder. De technologie evolueert elke dag opnieuw. Sommigen voelen zich goed bij verandering, anderen verzetten zich ertegen.”

Dit gezegd hebbende ga ik graag naar de duiding van de uitslag. Bij de verkiezingsuitslag let je altijd op twee dingen. Hoe heeft je eigen club het gedaan en hoe ziet het totale speelveld eruit?

Wat valt ons op?

  • Wij feliciteren de PVDA, want - eerlijk is eerlijk - zij zijn de grootste fractie geworden, maar als GroenLinks wij voelen ons de winnaar van deze verkiezingen. We zijn in aantal stemmen bijna verdubbeld (4400 stemmen extra!). De deskundigen mogen uitzoeken waar dit precies door komt. Het niet meedoen van de Partij voor de Dieren en Bij1 zal in ons voordeel hebben gewerkt, maar het zijn natuurlijk ook onze standpunten die veel mensen aanspreken. Veel mensen zien in dat er iets moet veranderen aan de oneerlijke woningmarkt en de wankele bestaanszekerheid van mensen. Ze willen een overheid die het klimaatvraagstuk in de volle breedte actief aanpakt en de leefomgeving groener maakt. Dit besef geldt ons inziens zeker voor de nieuwe/jongste kiezers. En we bemerken een verlangen naar een menselijke maat, en een samenleving die veilige en vanzelfsprekende ruimte creëert voor mensen om zichzelf te zijn. Hierin geeft de overheid een helder voorbeeld in beleid, uitstraling en contact met burgers.
  • Naast ons eigen resultaat valt vooral op dat de lokale partijen hebben gewonnen. Zowel FNP, Gemeentebelangen alsook Lijst058 winnen zetels. We feliciteren ze nogmaals met hun resultaat. Het winnen van lokale partijen is een landelijk patroon en wij zien dit in de eerste plaats als een reactie op dat de landelijk politiek waarin o.a. de toeslagenaffaire en de superlange formatie zeker niet tot vertrouwen in de landelijke politiek heeft geleid.
  • Wat ook opvalt, is dat de liberale partijen terrein hebben verloren. Na de uitslag van de Tweede Kamerverkiezingen van vorig jaar, vonden wij dit enigszins verrassend. De Leeuwarder kiezer is niet heel warm geworden van het verhaal achter de slogans “Blijft goed, wordt beter” en “Laat iedereen vrij, maar niemand vallen”. Wij zien hiervoor een verklaring dat het voor veel inwoners -zeker in onze gemeente met veel armoede- immers een spannende tijd is als het gaat om bestaanszekerheid, het gevoel erbij te horen en het gevoel kansen te hebben.

Tot slot willen we benoemen dat we het heel mooi vinden dat het aantal vrouwen in de raad flink zal toenemen. De Volkskrant kopte “Met voorkeursstemmen verdringen vrouwen regelmatig mannen”, wij spreken liever over het feit dat vrouwen met voorkeursstemmen winnen van mannen die hoger op de lijst staan.

Wat heeft Leeuwarden volgens GroenLinks nodig?

Leeuwarden heeft een stabiele coalitie nodig, die op voldoende vertrouwen uit de raad kan rekenen en daadkrachtig, in goede onderlinge samenwerking aan de slag gaat met de opgaven die op ons af komen.

Een onderwerp, dat we bij het schrijven van ons verkiezingsprogramma nog niet hadden voorzien en waarvan de volle impact nog duidelijk moet worden is de oorlog in Oekraïne. Dit gaat de komende jaren ook grote invloed hebben op Leeuwarden. In ons verkiezingsprogramma schreven we: “Door klimaatverandering, hongersnood, oorlog en instabiele regimes zullen mensen hun land blijven ontvluchten. GroenLinks sluit haar ogen niet voor conflicten in andere delen van de wereld. Wij vinden dat de gemeente Leeuwarden zich gastvrij moet opstellen bij het opvangen van mensen die huis en haard zijn ontvlucht.”

We hadden toen niet kunnen weten dat dit over Oekraïne en Europa zou kunnen gaan, maar onze inzet blijft hetzelfde. Nederland zal haar verantwoordelijkheid moeten nemen voor het opvangen van vluchtelingen en ook Leeuwarden kan daarin een rol spelen. Naarmate de oorlog langer duurt zou het zomaar kunnen dat zij langere tijd in Nederland verblijven of zich hier willen vestigen.

Wij denken dat daarnaast de volgende thema’s de komende jaren vragen om verandering, daadkracht en dialoog:

  1. Op het gebied van werk, inkomen en arbeid zal lef moeten worden getoond.
  2. Wij zijn de generatie die het klimaat- grondstoffen en biodiversiteitsproblemen moet oplossen op een wijze waarbij iedereen mee kan komen.
  3. We moeten aan de slag met betaalbaar wonen.
  4. Wij willen werken aan een inclusievere samenleving waarin iedereen zichzelf kan zijn. Cultuur is daarbij een belangrijk bindmiddel.
  5. We willen een menselijke overheid. Het vertrouwen tussen overheid en inwoners moet worden versterkt. Wij streven daarbij naar een overheid die naast mensen gaat staan. Waar praten met mensen en niet over mensen centraal staat in het gemeentelijke beleid. Inzet van ervaringsdeskundigheid en nieuwe vormen van democratie kunnen hier aan bijdragen. Raad en college kunnen daarbij zelf het voorbeeld geven met nieuwe vormen samenwerking. Wij denken hierbij aan mogelijkheden in de richting van een thematisch raadsakkoord

Hoe zien wij het vervolg?

Gezien de verkiezingsuitslag ligt het voor de hand dat er wordt toegewerkt naar een coalitie die bestaat uit de Partij van de Arbeid en GroenLinks aangevuld met twee andere partijen die op programmatisch vlak voldoende verbinding hebben. Over een coalitievoorkeur kunnen we ons nu nog niet definitief uitpreken. Daarvoor is een nadere verkenning nodig. Wij staan open voor meerdere opties.

Wat ons betreft gaat er een informateur aan de slag om te inventariseren welke coalitiesamenstelling op stabiele wijze kan werken aan de opgaven die er in Leeuwarden zijn.

  • Naast de programmatische inhoud kijken wij als GL ook naar de verkiezingsuitslag
  • Vinden we het belangrijk dat er stabiel bestuur komt en dat er onderling voldoende vertrouwen is in de samenwerking;
  • Gezien de constante zorg over de gemeentefinanciën willen we ook meewegen dat er in de te vormen coalitie voldoende lobbykracht richting de Haagse politiek aanwezig is.

Wij kunnen akkoord gaan met het voorstel van de Partij van de Arbeid waar het ’t aanstellen van de heer Den Oudsten als informateur betreft.

Na het informatieproces komt er wat ons betreft opnieuw een debat over de bevindingen van de informateur.

Tot slot een opmerking over de Opkomst

Het opkomstpercentage van 50.9% ligt rond het landelijke gemiddelde en beduidend hoger dan bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen. Toch is het een het feit dat slechts de helft van alle kiesgerechtigde Leeuwarders naar de stembus komt, dat kan toch moeilijk tot tevredenheid stemmen. We zien hierin een opdracht aan alle politieke partijen in Leeuwarden om inwoners meer te betrekken bij het raadswerk en hierin een ambassadeur te zijn voor de gemeentepolitiek als geheel. Wellicht vraagt dit ook iets van de wijze waarop wij onderwerpen agenderen en discussies voeren. Wat ons betreft iets om ook in dit proces mee te nemen.